Altın alırken fatura, ayar damgası ve tartı kontrolü

Fatura ya da fiş neden önemli?

Fatura ya da fiş istemek hakkınızdır. Bu belge, ürünün cinsini, ayarını, gramını, varsa işçilik tutarını ve işlem tarihini kayda geçirir. Belge olmadan da altın alınıp satılabilir; ancak ileride bir anlaşmazlık, değişim ya da satış söz konusu olduğunda ürünün özelliklerini kanıtlamak zorlaşır.

Faturada yalnızca toplam tutarın yazması yeterli değildir. Altın değeri ile işçiliğin ayrı yazılması, ileride bozdururken eline ne geçeceğini tahmin etmeyi kolaylaştırır; çünkü bozdurmada işçilik geri alınmaz, yalnızca altın değeri dikkate alınır.

• Ürünün cinsi (bilezik, kolye, çeyrek, külçe vb.)
• Ayarı (22, 18, 14 ayar ya da milyem karşılığı)
• Gramı (virgülden sonra iki haneyle)
• İşçilik tutarı (mümkünse ayrı satırda)
• İşlem tarihi ve toplam tutar

Ayar damgası ve milyem değerleri

Kuyumcu ürünlerinin üzerinde, genellikle iç yüzde ya da kilit kısmında, ayarı gösteren küçük bir damga bulunur. Bu damga çoğunlukla milyem cinsindendir; yani ürünün binde kaçının saf altın olduğunu gösterir. Damga çok küçük olabileceği için büyüteçle bakmak isteyebilirsiniz.

Damga tek başına kesin kanıt değildir, ama ilk kontrol için önemli bir işarettir. Damganın ürünün satıldığı ayarla uyuşması, faturadaki bilgiyle de aynı olması gerekir. Şüphe duyduğunuz durumda işlem yapılan yerden ayar testi istemek mümkündür.

• 916: 22 ayar altın (binde 916 saf altın)
• 750: 18 ayar altın (binde 750 saf altın)
• 585: 14 ayar altın (binde 585 saf altın)
• 995 ya da 999,9: has altın; külçe ve gram altında görülür

Sarrafiye, Darphane ambalajı ve külçe

Çeyrek, yarım, tam, ata gibi ziynet altınları Darphane tarafından basılır. Bu paralarda ayar damgası yerine paranın kendisi ve ambalajı güvence işlevi görür. Yeni basımlar genellikle mühürlü, şeffaf bir ambalaj içinde satılır; ambalajın bozulmamış olması kontrolü kolaylaştırır.

Gram ve külçe altınlarda ise ürünün ağırlığı, saflığı ve çoğu zaman bir seri numarası ambalajın ya da sertifikanın üzerinde yazar. Bu bilgilerin fatura ile örtüşmesine bakmak, ileride ürünün kimliğini belgelemeyi kolaylaştırır.

Tartıda nelere dikkat edilir?

Gramla satılan ürünler, ekranını görebileceğiniz hassas bir terazide tartılmalıdır. Tartıdan önce terazinin sıfırda olduğuna, ürünün kutu ya da poşetle birlikte tartılmadığına bakmak yeterlidir. Ekranda okunan değerin faturaya aynı şekilde geçmesi gerekir.

Taşlı ürünlerde taşın da ağırlığı vardır. Bu tür ürünlerde altın ağırlığının taş hariç mi dahil mi söylendiğini sormak, özellikle bozdururken önem kazanır; çünkü bozdurmada genellikle yalnızca altın kısmı değerlendirilir.

Tezgâhta uygulanabilecek kısa kontrol listesi

Balıkesir'de ya da başka bir yerde altın alırken aşağıdaki adımları sırayla uygulamak birkaç dakika sürer ve sonradan doğabilecek soru işaretlerinin çoğunu ortadan kaldırır. Liste, işlemi yapan yere güvenip güvenmemekten çok, alışverişin düzgün kayda geçmesiyle ilgilidir.

Ödeme yapıldıktan sonra yapılan düzeltmeler hem sizin hem satıcının zamanını alır. Bu yüzden gram, ayar ve işçilik bilgisini ödeme öncesinde netleştirmek, faturanın doğru düzenlenmesini de kolaylaştırır.

• Ürünün ayarını ve gramını ödeme öncesinde sözlü ve yazılı olarak öğrenin.
• Ayar damgasını kendiniz görün; ziynet altınlarında ambalajı kontrol edin.
• Tartıyı ekranından takip edin.
• İşçiliğin ayrı yazılmasını isteyin.
• Fatura ya da fişi alın ve ürünle birlikte saklayın.